İstanbul’un en bilinen semtlerinden Caddebostan’ın geçmişi, Kadir Toprakkaya’nın kaleme aldığı “Bizans’tan Osmanlı’ya ve Cumhuriyet’e Caddebostan” adlı kitapla kapsamlı bir araştırmaya dönüştü. K-İletişim Yayınları tarafından yayımlanarak okurlarla buluşan kitap, Caddebostan’ın yalnızca yakın dönemini değil; Bizans dönemindeki Ruphinianai yerleşiminden Osmanlı’nın sayfiye kültürüne, Cumhuriyet döneminin plajlarından gazinolarına, köşklerinden sinemalarına ve mahalle yaşamına uzanan çok katmanlı tarihini ele alıyor.
Caddebostan’ın geçmişinin sanılandan çok daha eski olduğunu ortaya koyan çalışma, semtin Bizans döneminde bir liman kasabası ve önemli bir yerleşim alanı olduğuna ilişkin araştırmalardan yola çıkıyor. “Ruphinianai” adıyla anılan yerleşimde; yazlık saray, liman, pazar yerleri, dini yapılar ve farklı ticari alanların bulunduğu aktarılıyor. Bugün semtin farklı noktalarında rastlanan Bizans dönemine ait sütun başlıkları ve mimari parçalar da bu geçmişin izleri arasında değerlendiriliyor. Yazarın araştırma sürecinde farklı uzman ve araştırmacıların katkılarına başvurması, çalışmanın yalnızca kişisel hatıralara değil, tarihsel kaynaklara ve tanıklıklara da dayanmasını sağlıyor.
OSMANLI’NIN SAYFİYESİNDEN CUMHURİYET’İN CADDEBOSTAN’INA
Osmanlı döneminde “Bağdat Yolu” güzergâhındaki konumuyla önem kazanan Caddebostan, 19. yüzyıldan itibaren demiryolu ve deniz ulaşımının gelişmesiyle birlikte varlıklı ailelerin tercih ettiği bir sayfiye bölgesine dönüşüyor. Köşkler, konaklar, bahçeler ve yeni yerleşimler semtin görünümünü değiştirirken; Caddebostan zaman içerisinde İstanbul’un en gözde yazlık bölgelerinden biri hâline geliyor. Ragıp Sarıca Paşa Konağı, Tevhide Hanım Konağı ve Cemil Topuzlu Köşkü gibi yapılar, kitabın Caddebostan’ın mimari mirasına odaklanan bölümlerinde geçmişten günümüze uzanan önemli tanıklıklar olarak yer alıyor.
PLAJ, GAZİNO VE İSTANBUL’UN SOSYAL HAYATI
Kitabın en dikkat çekici bölümlerinden biri ise Caddebostan’ın 20. yüzyıldaki sosyal ve kültürel hayatına ayrılıyor. Caddebostan Plajı’nın hikâyesi 1920’li yıllara uzanırken; sahildeki iskele, kır kahveleri ve gazinolar, zaman içerisinde semtin simgeleri olarak dikkat çekiyor. Caddebostan Gazinosu ve daha sonra Caddebostan Maksim Gazinosu, yalnızca eğlence mekânları değil; dönemin sanat, müzik ve sosyal hayatının önemli buluşma noktaları olarak kitabın sayfalarında yeniden hayat buluyor. Güzellik yarışmaları, canlı müzik programları, kabareler ve dönemin ünlü isimleri üzerinden anlatılan gazino kültürü, Caddebostan’ın İstanbul’un sosyal yaşamındaki yerini de gözler önüne seriyor.
BİR SEMTİN DEĞİL, ORTAK BİR HAFIZANIN KİTABI
“Bizans’tan Osmanlı’ya ve Cumhuriyet’e Caddebostan”, tarihsel bilgilerin yanı sıra kişisel anılar ve tanıklıklarla da zenginleşiyor. Yazar Kadir Toprakkaya, çocukluk yıllarından itibaren Caddebostan’la kurduğu kişisel bağı, kitabın temel motivasyonlarından biri olarak ortaya koyuyor. Denizle tanıştığı, yüzmeyi, kürek çekmeyi ve balık tutmayı öğrendiği; plaj ve gazino kültürünü yaşadığı Caddebostan, kitapta yalnızca araştırılan bir yer değil, aynı zamanda hatırlanan ve yeniden keşfedilen bir yaşam alanı olarak karşımıza çıkıyor. Kitapta eski Caddebostan sakinlerinin anıları, balıkçılar, esnaf, restoranlar, sinemalar, köşkler, plajlar ve gazinolar üzerinden semtin gündelik hayatına dair çok sayıda hikâyeye de yer veriliyor. Özellikle 1925’ten 2025’e uzanan yüz yıllık dönem, değişen mimari ve yaşam kültürü üzerinden ele alınıyor.
